PATENT ÖN ARAŞTIRMASI

 PATENT ÖN ARAŞTIRMASI ve FAALİYET SERBESTLİĞİ ARAŞTIRMASI

 

Patent ön araştırması farklı amaçlar için yapılabilmektedir. Patent ön araştırması ile Buluşun patentlenebilme ihtimali, faaliyet serbestiği, teknoloji transferi, hükümsüzlük ve ihlal konularında değerlendirme yapılarak ayrıntılı bir rapor hazırlanır.

Buluşun patent tescili yoluyla koruma altına alınması için, dünyada yeni olması (patent başvurusunun yapıldığı tarihten önce, buluş konusunda dünyanın herhangi bir yerinde toplumca erişilebilir yazılı veya sözlü tanıtım, kullanım veya bir başka yolla açıklama olmaması), buluş basamağı içermesi (tekniğin bilinen durumunun aşılarak teknolojide bir üst seviyeye çıkılması) ve sanayiye uygulanabilir olması gerekmektedir.

Buluşun patentlenebilme ihtimali için buluşun yeni olduğu ve buluş basamağı içerip içermediği teknik alandaki kamuya açık belgeler, veri tabanlarında bulunan patentler incelenerek değerlendirilir.  Aynı şekilde hükümsüzlük, ihlal, teknoloji transferi ve faaliyet serbestliği için de farklı yönlerden bir yenilik ve buluş basamağı değerlendirmesi yapılarak ayrıntılı bir rapor ile sunulur.

Faaliyet Serbestliği (Freedom to Operate), ürünlerinizin veya üretim yöntemlerinizin ticarileşmesi aşamasında Türkiye’de veya ticaret yapılan başka ülkelerde patent veya faydalı model koruması altında olan herhangi bir tescile tecavüz (ihlal) koşullarının oluşup oluşmayacağının değerlendirilmesidir. Yeni ticarileşecek, satışı/alışı yapılacak veya üretimde kullanılacak ürünlerin, ara ürünlerin ve üretim yöntemlerinin herhangi bir patent ile korunan buluşun sınırlarına girip girmediği teknik alandaki kamuya açık belgeler, veri tabanlarında bulunan patentler incelenerek değerlendirilir.  Faaliyet serbesliği araştırması ve incelemesi neticesinde, ayrıntılı bir rapor olarak sunulur. Faaliyet serbestliği araştırmasına göre ürün rahatlıkla ticarileştirilebilir, üretilebilir, satışı yapılabilir veya patent ile korunan bir buluşu ihlal edebileceği durumlarda, araştırma sonucunda ortaya çıkan risksiz olan ürün veya üretim yöntemi değişikliğine gidilebilir.

Türkiye’ye giriş yapmayan patentlerle korunan buluşların tescilsiz olarak kullanılması, ticarileşmesi, ayrıca Türkiye’ye giren veya giriş yapması olasılığı olan patentlerin lisanslanması veya devir alınması gereken durumlar da faaliyet serbestliği araştırması ile açığa çıkabilmektedir.

Patent/Faydalı Model başvurusunda bulunmadan veya yeni ürün/üretim yöntemi planlanırken önce ön araştırma yapılması tavsiye edilir. Çünkü patent/faydalı model alınabilmesi için başvurunun yeni olması gerekmektedir. Ayrıca yeni ürünlerin ticarileşmesi için herhangi bir patent ile korunan buluşu ihlal etmemesi gerekmektedir. Ön araştırma yapmadan ya da yaptırmadan resmi olarak patent/faydalı model başvurusunda bulunulması ve daha sonra buluş konusunun yeni olmadığının öğrenilmesi zaman ve maliyet kayıplarına neden olabilmektedir. Aynı şekilde faaliyet serbestliği araştırması yapmadan ticarileşme zaman ve maliyet kayıplarına neden olabilmektedir. Ön araştırma, buluş konusunun daha önce dünyanın herhangi bir yerinde patent/faydalı model koruması alıp almadığı hakkında bilgi sahibi olunmasını sağlar. Patent/faydalı model araştırmasının bir başka önemli avantajı da buluş sahibinin raporla gelen dokümanları baz alarak, buluşunda, ürününde veya üretim yönteminde gerekli düzenlemeleri yapabilmesidir.

 

Bütün bu nedenlerle ürün, üretim yöntemi, molekül, etken madde (API), endikasyon, formülasyon patentleri TÜRKPATENT, EPO (Avrupa Patent Ofisi), WIPO (Dünya Fikri Haklar Örgütü), JPO (Japon Patent Ofisi), USPTO (ABD Patent ve Marka Ofisi) veri tabanlarında araştırılarak yenilik ve buluş basamağı değerlendirmesi yapılır ve amaca uygun olarak faaliyet serbestliği araştırması veya patent ön araştırması ayrıntılı bir şekilde raporlanır.

 

NFT KAVRAMI VE FİKRİ MÜLKİYET HUKUKU AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ

NFT KAVRAMI VE FİKRİ MÜLKİYET HUKUKU

AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ

 

STJ. AV. NİDA ORAL

 

  1. NFT KAVRAMI

NFT (Non-Fungible Tokens) kavramı, Türkçe ’ye misli olmayan kripto varlıklar olarak çevrilmekte olup, Cumhurbaşkanlığı Dijital Dönüşüm Ofisi tarafından yapılan son açıklamada bu kavramın Türkçe ’de “Nitelikli Fikrî Tapu” olarak da kullanılabileceği belirtilmiştir.[1] Geliştirilen özel bir yazılım protokolü (ERC 721) ile sanal jetonların genel olarak taşımakta oldukları misli niteliklerinden farklı olarak gayri misli sanal jetonlar (non fungible token) oluşturulmaktadır. NFT’leri diğer kripto varlıklardan ayıran en önemli özelliklerden biri de budur ve gayri misli sanal jetonlar parçalara bölünememektedir. Belirtilen yöntemle, her bir sanal jetona farklı bir üst veri eklenerek oluşturulan tüm sanal jetonların birbirinden ayrı (eşsiz) nitelik taşımaları sağlanmaktadır.[2]

 

NFT’ler Ethereum blok zinciri teknolojisi kullanılarak oluşturulmakta olup, Ethereumda işlemler akıllı sözleşmeler aracılığıyla sistemin kendisine ait ETHER isimli kripto para birimi kullanılarak yapılmaktadır. NFT ise Ethereum üzerinden akıllı sözleşmeler ile türetilen bir nevi kripto para birimidir. Akıllı sözleşmeler en basit tabirle hiçbir merkezi otorite veya insan müdahalesine gerek kalmadan taraflar arasındaki işlemleri otomatik olarak çalıştırıp blok zincirine dahil eden teknolojidir. Günümüzde akıllı sözleşmeler ile çalışan birçok blokzinciri bulunsa da bunlardan en yaygın kullanılanı Etherumdur.

 

Esasen NFT’ler 2012 yılından beri var olmakla birlikte 2017 yılında Dapper Labs adlı bir şirketin CryptoKitties olarak bilinen dijital kedi çizgi filmleriyle bağlantılı NFT’leri satmaya başladığında ve insanlar bu kedilere yoğun ilgi gösterdiğinde popülerlik kazanmışlardır.[3] Yine bir sanatçının takip eden 5000 gün boyunca ara vermeksizin, günlük olarak oluşturduğu dijital çizimlerin toplamından oluşan esere dayanarak çıkardığı NFT’nin, hayattaki bir sanatçı için bugüne kadar ödenen en yüksek üçüncü bedel ile satılması  NFT’lerin günümüzde geldiği noktaya anlatmak açısından önemli bir örnektir.[4] Beeple adlı sanatçının “The First 5000 Days” adını verdiği bu NFT’si gerçekleşen müzayedenin sonucunda 69,3 milyon dolara satıldı. Yine bir diğer örnek olarak Twitter adlı sosyal medya platformunun kurucusu Jack Dorsey attığı ilk tweeti NFT’ye dönüştürerek NFT pazaryeri Valuables by Cent’te açık arttırmaya sunmuş ve bu NFT’sini 2.9 milyon dolara satmıştır.[5]

 

NFT olarak satışı yapılacak sanat eseri bir bütün olarak satışa sunulacağı gibi, eserin belirli bölümlerinin satışa konu edilmesi de mümkün olabilmektedir. Konuya ilişkin olarak gerçekleştirilen bir müzayedede, sanatçı tarafından oluşturulan ve birbirinin aynısı olan küp çizimini simgeleyen NFT’ler satışa çıkarılmış ve alıcıların bunlardan, her bir küp çizimi için ayrı bir bedel ödeyerek istedikleri kadar satın almaları sağlanmıştır. Eseri satın alanlara, eserin üzerine basılı olduğu fiziki bir nüsha teslimatı yapılmamış; sadece, aldıkları eser sayısı kadar eser görüntüsü yüklenmiş olan NFT’ler gönderilmiştir. Söz konusu örnekte, her ne kadar eserin alıcılarına gönderilen NFT’ler, gayri misli nitelikte olsa da eserin içeriği birebir aynıdır. Anılan yöntemle satışa konu edilen, tek bir eserin, binlerce sayıdaki ve her biri diğerinin aynı olan kopyalarıdır. Birer adet eser satın alan Alıcı 1 ve Alıcı 2’nin ellerindeki sanat eseri görseli tamamen aynıdır; farklı olan husus bu sahipliklerini simgeleyen NFT’lerdir.[6] NFT üretilirken müzik, resim, ses veya video dosyaları blok zincirine kaydedilmemekte; bu dosyaların ilgili ortama yüklediğine ilişkin kanıt kaydedilmektedir. Bu dosyalar paketlere ayrılmış halde dağıtık ve eşler arası (P2P) yapıya sahip IPFS (Inter Planetary File System) protokolünde saklanmaktadır. Blok zincirine işlenmesi amacıyla dijital varlığın IPFS üzerinde saklandığına dair işlem kanıtı, blok zincirindeki akıllı sözleşmeye bir javascript kodu olarak iletilir. Blok zincirinde bu talep bir kodla karşılanır ve bu kod NFT’nin akıllı sözleşmesinde saklanır ve buna “mint” kodu adı verilmektedir.[7]

 

Bir bakış açısıyla, tabloların sınırlı sayıda çoğaltılmış, sanatçı tarafından imzalanmış ve numaralandırılmış nüshalarının satılması halinde sanatçının imzası ve baskı numarası sanat eseri değil, eseri doğrulamanın bir yoludur. Yukarıda verdiğimiz örnekte Jack Dorsey’in ilk tweetinin NFT’sini yaratan şirket olan Valuable, NFT’yi şu şekilde açıklamıştır[8]:

Herhangi bir dijital içeriğe sahip olmak finansal bir yatırım olabilir, duygusal değer taşıyabilir ve koleksiyoncu ile yaratıcı arasında bir ilişki oluşturabilir. Bir beyzbol kartındaki bir imza gibi, NFT’nin kendisi de içerik üzerinde içerik oluşturucunun imzasıdır ve onu kıt, benzersiz ve değerli kılar.”

 

  1. NFT’LER VE FİKRİ MÜLKİYET HUKUKU

NFT haline getirilen ürünün FSEK kapsamında eser olması durumunda bu ürün ile NFT’si arasında ortaya çıkan telif hukukuna ilişkin hususlar ve herhangi bir eserin üzerindeki hakların devri açısından taşıdıkları işlev oldukça tartışmalıdır. Dr. Öğr. Üyesi Semih Sırrı Özdemir, NFT’lerin ortaya çıkarılması hususunu 3 ayrı başlıkta inceleyerek [9]:

 

  1. Mevcut bir esere dayalı olarak çıkarılan NFT’ler
  2. Eser niteliği taşımayan fiziki ya da dijital içeriklere dayalı olarak çıkarılan NFT’ler
  3. Sadece NFT üretme süreci için üretilmiş bir esere dayanan NFT’ler

şeklinde tasnif etmiştir.

Bu tasnife göre birinci maddede yer alan NFT’lere bir tabloya dayalı olarak çıkarılan NFT’ler örnek olarak verilebilir. Bu NFT’ler ile ilgili olarak bunu oluşturan kişilerin bu sürece hususiyetlerini katmadıkları dikkate alındığında, bu NFT’nin oluşturulmasının yalnızca teknik bir süreçten ibaret olduğu sonucuna ulaşılacaktır. İkinci maddede yer alan NFT’lere örnek olarak Jack Dorsey attığı ilk tweeti NFT’ye dönüştürerek satması gösterilebilir. Zira kişinin hususiyetini yansıtmayan ve bir fikri çaba ürünü olmayan bu NFT’lerin de eser niteliği taşımadığı açıktır. Yine üçüncü maddede yer alan NFT’ler de aslen NFT’nin sanat eserinin kendisi değil de dijital bir sertifikası niteliği taşıdığı düşünüldüğünde eser niteliği taşımamaktadır.[10]

Burada telif hukuku açısından değerlendirilmesi gereken husus NFT’lenen verinin hak sahipleri tarafından mı yoksa başkaları tarafından mı NFT’leştirildiği konusudur. Zira NFT oluşturmanın temelinde yatan husus olan eseri “web ortamına/ IPFS protokolüne” yükleme eylemi aslen FSEK’te yer alan çoğaltma ve umuma iletim haklarının kullanımı olarak karşımıza çıkacaktır.[11] Bir eserin hak sahibinin rızası dışında NFT’leştirilmesi halinde mal hak sahipleri açısından işleme, çoğaltma ve umuma iletim haklarının ihlali durumu ortaya çıkabilecektir.[12]

NFT’ler ve marka hakkı kapsamında ortaya çıkan bir olaya örnek olarak ise 2021 yılında Mason Rothschild adlı bir NFT yaratıcısı, Hermes firmasının Birkin model kadın çantalarının tasarımını yeniden tasarlayarak NFT halinde OpenSea adlı NFT pazaryeri platformunda satmak amacıyla eklemesi verilebilir. Bunun üzerine Hermes firması OpenSea ile iletişime geçmiş ve yasal süreç yaşanmadan söz konusu NFT koleksiyonu siteden kaldırılmıştır. Örnek olayda marka hakkının ihlalinin yanı sıra mali haklardan “işleme hakkı”nın da ihlali ortaya çıkabilecektir. Zira somut durumda NFT yaratıcısı, söz konusu NFT’yi web ortamına yüklemeden önce orijinal eser üzerinde değişiklikler yapmış ve bu eylemi ile eser sahibinin işleme hakkını da ihlal ettiği söylenebilir.[13]

Ayrıca bu olay başta dünyada ikon haline gelmiş bir lüks tüketim ürününü, üründen daha pahalıya (incelenen olayda yaklaşık 40.000 Dolar’a) NFT olarak satışa çıkarılmasının, NFT pazarının yakın gelecekte ciddi bir şekil genişleyeceğini de göstermekte olup, hatta tanınmış marka sahiplerinin yeniden başvuru yaparak mal listelerine söz konusu markayı kullandıkları malların NFT versiyonlarının da eklenmesinin önerilebileceği konuşulmaktadır.[14]

 

NFT oluşturma sürecinde aynı zamanda eser sahibinin manevi haklarından olan adın belirtilmesini isteme hakkı, eser henüz umuma arz edilmemiş ise umuma arz yetkisinin ihlali ve bunlara ek olarak FSEK m. 80’de düzenlenen bağlantılı hakların ihlali de söz konusu olabilecektir.[15] Bu duruma örnek olarak 2021 yılında Pulp Fiction adlı filmin hiç yayınlanmayan sahnelerinin NFT olarak satışa çıkarılacağının duyurulması verilebilir. Zira Pulp Fiction filminin senaristi ve yönetmeni Quentin Tarantino olup, bu duyuruyu yapan da odur. Ancak FSEK m. 80 kapsamında film yapımcısının umuma iletime izin verme veya yasaklama hakkı bulunmaktadır. Somut olayda da filmin yapımcısı Miramax, LLC şirketi bu konu hakkında Quentin Tarantino’ya dava açmıştır. Bu davada Miramax şirketi filmin yönetmeni olan Tarantino’nun yönetmen olarak filmin senaryosundan kesitler yayınlama hakkının olduğunu kabul etse de bunun NFT’leri kapsamadığını belirtmiştir. Zira filmin yapımını üstlenen taraf olduğundan bu koleksiyonun da sahibi olduğunu ve herhangi bir sorunda bunun kendi ticari markalarına zarar verebileceğini de eklemiştir. Bu davada bir başka tartışma daha tekrar gündeme gelmiş ve sinema eserinin yapımcının mı yoksa yönetmenin mi olduğu sorusu sorulmuştur. Günümüzde yapımcı oluşacak zararlardan sorumlu olması nedeniyle bağlantılı hak sahibi olup, yukarıda açıkladığımız üzere eserin çoğaltılması, dağıtılması, satılması, kiralanması, çoğaltılması ve yayma hakkı hususlarında izin verme veya yasaklama, umuma iletime ve yeniden iletime izin verme hususlarında hak sahibidir. Bunun yanında yönetmen de eser sahibi olarak bu haklara sahiptir. Somut durumda Tarantino’nun söz konusu filmin yönetmeni olduğu da düşünüldüğünde bu davanın önem arz ettiği açıktır. [16]

NFT oluşturma sürecinden sonra NFT satın alma/sahipliği hususu üzerinde duracak olursak bu husus uygulamada genel olarak eser nüshası sahipliğine ilişkin olarak karşımıza çıkmaktadır. Yani NFT sahipliği çoğu durumda eserin kendisine sahip olmayı değil, sadece eserin NFT üzerinde dijital hale getirilmiş bir kopyasının kullanım amacıyla devralınması, eserin belirli bir nüshasının sahipliğini kanıtlayan dijital delil anlamına gelmektedir. Bu kapsamda yapılacak bir değerlendirmeden çıkacak olan sonuç NFT’yi satın alan kişi eserin nüshasını sadece şahsi amaçla kullanabileceğidir.[17] Yani FSEK m. 38 kapsamında NFT sahibi NFT’yi oluşturan eseri şahsi kullanım amacıyla çoğaltabilecek, örneğin bu eseri sosyal medya hesabında profil fotoğrafı olarak kullanabilecektir.[18]

 

Kural olarak bir eserin NFT halini satışa sunan eser sahibi, bu NFT’leri satarken NFT’yi oluşturan esere ilişkin sahip olduğu hakları devretmemektedir.[19] Ayrıca NFT satışlarının yapıldığı pazarlar dünyanın her yerinden kullanıcıya açık olup, bu sözleşmeler taraflar bir araya gelmeden yapılmaktadır. Bu durum da FSEK m. 52 uyarınca mali haklara ilişkin sözleşme ve tasarrufların yazılı olması gerekliliğine aykırılık oluşturmaktadır.[20]

 

Örneğin ilk başlıkta örnek olarak verdiğimiz Jack Dorsey’in tweetini NFT şeklinde satışa çıkarmasını tekrar düşünecek olursak yukarıda açıkladığımız nedenlerle, Jack Dorsey’in tweetinin alıcısı söz konusu NFT’ye milyonlarca dolar harcamış olsa da, telif hakkı hala Twitter ve Jack Dorsey’e ait olduğundan, alıcı tweetin kendisini (örneğin bir gömleğe yazdırarak) izinsiz kullanamaz.[21]

 

Ancak NFT sahipliği sürecinde kullanılan akıllı sözleşmeler NFT’nin bu hukuki niteliğini değiştirebilecektir. Bu kapsamda direkt dijital eseri taşıyan ve akıllı sözleşme yoluyla bu eserin mülkiyetini de NFT’ye sahip olan kişiye devreden örneklerle de karşılaşılabilir. Bu kapsamda NFT sahibine sağlanan hakların belirlenmesinde akıllı sözleşme hükümleri esas alınacaktır. Yine bu konuda önem arz eden ve esas alınabilecek olan bir diğer husus da NFT yaratıcılarının hazırladığı whitepaperlardır. Zira “whitepaper” olarak adlandırılan bu dokümanlar NFT’nin ve NFT’ye konu eserin kapsamı, satın alınması durumdan nasıl kullanılacağı, NFT alınması halinde satın alan kişiye neler vaadedildiği konusunda bilgiler veren bir dokümandır.[22] Ancak bu dokümanlara genelde büyük projelerde yer verilmektedir. Kendi lisans koşullarını belirleyen ve bu şekilde saydığımız sorunları çözmeye çalışan NFT satış platformları örnekleri de yer almaktadır. Örneğin, bir NFT pazaryeri olan Makersplace platformunda yer alan lisans sözleşmesi uyarınca satın alınan NFT’ler ticari amaçla kullanılamayacak, yalnızca kullanım, dağıtım ve yeniden satım haklarına sahip olacaklardır.[23]

Yani bir NFT satıcısı -NFT satıcısının aynı zamanda dayanak varlıktaki tüm fikri mülkiyet haklarının sahibi olduğu varsayılarak- fikri mülkiyet haklarını alıcıya devredebilir.  Ancak bunun için fikri mülkiyet haklarının yukarıda belirttiğimiz üzere yazılı olarak devredilmesi gerekecektir. Zira akıllı sözleşmede veya başka bir yerde aksini belirten açık yazılı şartlar olmadan, bu fikri mülkiyet hakları bir NFT satışında otomatik olarak karşı tarafa geçmeyecektir.[24]

Yukarıda belirttiğimiz üzere NFT pazarları ve alım- satımları genelde online ortamlarda gerçekleştiği için FSEK m.52’de yer alan geçerlilik şartı yerine getirilmeme durumu gündeme gelecektir. Ancak açıkladığımız üzere bu sözleşmeler her ne kadar geçerli birer hukuki işlem olmasalar da NFT’yi satın alan kişinin yazılı olmayan sözleşmeler ile kendisine verilen hakları kullanması halinde eser sahibinin bu kullanımın hukuka aykırı olduğunu, mali haklarına tecavüz edildiğini ve hukuki işlemin geçersiz olduğunu ileri sürmesi Türk Medeni Kanunu m. 2 uyarınca dürüstlük kuralına ve hakkın kötü kullanılması yasağına aykırı olarak değerlendirilebilecektir.[25]

NFT ile devredilenin sadece eserin dijital imzalı bir nüshası olması durumunda bu NFT’nin dayandığı eserin yok edilmesi durumunda ne gibi sonuçlar doğacağı da tartışmalı bir konudur. Eser sahibinin eseri yok etme hakkı eserin sahibinin manevi hakları kapsamında değerlendirilmektedir. FSEK’te eser sahibinin kendi mülkiyetinde bulunan eserin aslını yok etmesi durumuna bir sonuç bağlanmamıştır. Bu nedenle NFT’nin dayandığı eser sahibinin eserin aslını ortadan kaldırması halinde tazmin talebinin olabilmesi için yine taraflar arasındaki sözleşmenin esas alınacak, bu sözleşmede eser sahibinin bu hakkı kullanmama yönünde bir taahhüdünün bulunması gerekecektir.[26]

 

  1. SONUÇ

Yukarıdaki açıklamalarımız ve verdiğimiz örnekler doğrultusunda NFT pazarı giderek büyümekte ve bu NFT pazarında yapılan alım-satım, kullanımlar sonucu fikri mülkiyet hukuku çerçevesinde ortaya çıkabilecek birçok sorun bulunmakta olup, bu sorunlara ilişkin henüz netleşmiş hükümler getirilmemiştir. NFT kavramının ortaya çıkması ile birlikte birçok sanatçı bu alana yönelmiş ve gerek var olan eserleri NFT’ye çevirerek gerek yeni eserler üreterek bunların NFT’lerini çıkarmışlardır ve görünen o ki bu sektör her geçen gün daha da büyüyerek hayatımızda geniş bir yer kaplayacaktır.

NFT’leri 3 ayrı başlıkta incelediğimizde mevcut bir esere, eser niteliği taşımayan fiziki ya da dijital içeriklere ya da sadece NFT üretme süreci için üretilmiş bir esere dayanan NFT’ler olarak ayırabiliriz. Ancak incelendiğinde bu üç başlıkta yer alan NFT’lerin üçü de eser niteliği taşımamaktadır. Zira “NFT” olarak nitelendirdiğimiz şey, bir sanat eserinin kendisi değil bu eserin NFT’sine sahip olunduğuna dair dijital bir sertifika/kanıt olarak açıklanmaktadır.

NFT’ler ve telif hukuku açısından değerlendirme yapılırken ikili bir ayrıma gidilerek NFT’lerin oluşum sürecindeki telif hakkı ihlalleri ve NFT’lerin satın alındıktan sonra ortaya çıkabilecek telif hakkı ihlalleri şeklinde sınıflandırabiliriz. Bu kapsamda yapılacak incelemede NFT oluşum sürecinde bir eserin hak sahibinin rızası dışında NFT’leştirilmesi halinde mali hak sahipleri açısından işleme, çoğaltma ve umuma iletim haklarının ihlali durumu ortaya çıkabilecektir. Yine NFT oluşum sürecinde marka hakkının ihlalinin ortaya çıktığı örnekler de mevcuttur.

Diğer hal olan NFT satın alındıktan sonra ortaya çıkabilecek telif hakkı ihlallerinde ise belirleyici olan whitepaperlar, akıllı sözleşmeler ve NFT satılan platformalar tarafından hazırlanan lisans sözleşmeleri olacaktır. Zira NFT sahipliği çoğu durumda eserin kendisine sahip olmayı değil, sadece eserin NFT üzerinde dijital hale getirilmiş bir kopyasının kullanım amacıyla devralınması, eserin belirli bir nüshasının sahipliğini kanıtlayan dijital kanıt anlamına gelmektedir. Çoğu kişi bir NFT satın alırken bu NFT’yi oluşturan eserin telif haklarını aldığını düşünmekte ise de bu husus doğru değildir. Kural olarak bir eserin NFT halini satışa sunan eser sahibi, bu NFT’leri satarken NFT’yi oluşturan esere ilişkin sahip olduğu hakları devretmemekte olup, bu durumun aksinin olabilmesi için FSEK m. 52 uyarınca yapılacak sözleşmenin yazılı olması geçerlilik şartıdır. Ancak NFT’yi satın alan kişinin yazılı olmayan sözleşmeler ile kendisine verilen hakları kullanması halinde eser sahibinin bu kullanımın hukuka aykırı olduğunu, mali haklarına tecavüz edildiğini ve hukuki işlemin geçersiz olduğunu ileri sürmesi Türk Medeni Kanunu m. 2 uyarınca dürüstlük kuralına ve hakkın kötü kullanılması yasağına aykırı olarak değerlendirilebilecektir. Son olarak değinilmesi gereken husus ise NFT’nin dayandığı eser sahibinin eserin aslını ortadan kaldırması durumunda NFT’yi satın alan kişinin tazminat talebinin söz konusu olup olamayacağı konusudur. NFT sahibinin bu durumda tazmin talebinin olabilmesi için yine taraflar arasındaki sözleşme esas alınacak, bu sözleşmede eser sahibinin bu hakkı kullanmama yönünde bir taahhüdünün bulunması gerekecektir.

 

KAYNAKÇA

Altınok Arda, “Gayri Misli Kripto Varlıklara (NFT- Non-Fungible Tokens) İlişkin Telif Hakkı Sorunları”, TBB Dergisi, 2022, Sa.161 s. 253-273

Hoppe David B., “United States: Legal and Regulatory Challanges Related to NonFungible Assets”, Çevrimiçi. https://www.mondaq.com/unitedstates/fintech/1062494/legal-and-regulatory-challenges-related-to-non-fungible-assets (Erişim Tarihi: 15.05.2022)

Kaynak Selva/Koç Serhat, “Telif Hakları Hukuku’nun Yeni Macerası: Sosyal Medya”, Folklor/Edebiyat, Y. 2015, C. 21, Sa. 83, s. 389-410, Çevrimiçi. https://dergipark. org.tr/tr/download/article-file/255551 (Erişim Tarihi: 15.04.2022).

 Mesa Cristina, “Non Fungible Tokens: A Beeple Sells for $69 Million, Revolutionizing the Concept of Digital Property”, Lexology, 16 Mart 2021, Çevrimiçi. https://www.lexology.com/library/detail.aspx?g=caa4aefe-2a11-4970-88a0- 437ac2501e5a (Erişim: 09.08.2022)

Özdemir Semih Sırrı, “Sanat Eserlerinin Menkul Kıymetleştirilmesinde Bir Araç Olarak Gayri Misli Sanal Jetonlar (NFT) ve Sahiplerine Sağladıkları Fikri Hakların Değerlendirilmesi”, Banka ve Ticaret Hukuku Dergisi, 2021, C. 37 Sa. 3, s.45-91.

Yılmaz Kumru Kılıçoğlu, “Eser Sahibinin Mali Haklarına İlişkin Hukuksal İşlemler”, FMR, Y. 2021, C.1, s. 29-56.

Yılmaztekin Hasan Kadir, “Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu Uyarınca Eser Sahipliği ve Hak Sahipliği ile Bunların Tecavüz Davaları Bağlamında Davacı Sıfatına Etkileri”, Adalet Dergisi, Y. 2020, Sa. 2, s. 499-557.

 

İnternet Kaynakları

https://cbddo.gov.tr/haberler/6354/nft-nin-turkce-karsiligi-belli-oldu

https://www.nortonrosefulbright.com/en/knowledge/publications/1a1abb9f/nfts-and-intellectual-property-rights

https://webrazzi.com/2021/03/23/jack-dorsey-nin-ilk-tweeti-nft-olarak-2-9-milyon-dolara-satildi/

https://iprgezgini.org/2021/12/30/nft-ile-marka-haklari-birkin-cantalari-icin-catisiyor-hermes-v-metabirkins/

https://iprgezgini.org/2021/12/15/quentin-tarantino-ile-miramax-sirketi-pulp-fiction-filminin-nft-koleksiyonu-konusunda-davalik-oldu/

[1] https://cbddo.gov.tr/haberler/6354/nft-nin-turkce-karsiligi-belli-oldu (Erişim Tarihi: 23.06.2022)

[2] Semih Sırrı Özdemir, “Sanat Eserlerinin Menkul Kıymetleştirilmesinde Bir Araç Olarak Gayri Misli Sanal Jetonlar (NFT) ve Sahiplerine Sağladıkları Fikri Hakların Değerlendirilmesi”, Banka ve Ticaret Hukuku Dergisi, 2021, C. 37 Sa. 3, s.60

[3] https://www.nortonrosefulbright.com/en/knowledge/publications/1a1abb9f/nfts-and-intellectual-property-rights (Erişim Tarihi: 22.07.2022)

[4] Semih Sırrı Özdemir, “Sanat Eserlerinin Menkul Kıymetleştirilmesinde Bir Araç Olarak Gayri Misli Sanal Jetonlar (NFT) ve Sahiplerine Sağladıkları Fikri Hakların Değerlendirilmesi”, Banka ve Ticaret Hukuku Dergisi, 2021, C. 37 Sa. 3, s.61

[5] https://webrazzi.com/2021/03/23/jack-dorsey-nin-ilk-tweeti-nft-olarak-2-9-milyon-dolara-satildi/ (Erişim Tarihi: 03.08.2022)

[6]Semih Sırrı Özdemir, “Sanat Eserlerinin Menkul Kıymetleştirilmesinde Bir Araç Olarak Gayri Misli Sanal Jetonlar (NFT) ve Sahiplerine Sağladıkları Fikri Hakların Değerlendirilmesi”, Banka ve Ticaret Hukuku Dergisi, 2021, C. 37 Sa. 3, s.62

[7] Arda Altınok, Gayri Misli Kripto Varlıklara (NFT- Non-Fungible Tokens) İlişkin Telif Hakkı Sorunları, TBB Dergisi,2022, Sa. 161, s. 257-258

[8] https://www.nortonrosefulbright.com/en/knowledge/publications/1a1abb9f/nfts-and-intellectual-property-rights (Erişim Tarihi: 22.07.2022)

 

[9]Semih Sırrı Özdemir, “Sanat Eserlerinin Menkul Kıymetleştirilmesinde Bir Araç Olarak Gayri Misli Sanal Jetonlar (NFT) ve Sahiplerine Sağladıkları Fikri Hakların Değerlendirilmesi”, Banka ve Ticaret Hukuku Dergisi, 2021, C. 37 Sa. 3, s.72

[10] Semih Sırrı Özdemir, “Sanat Eserlerinin Menkul Kıymetleştirilmesinde Bir Araç Olarak Gayri Misli Sanal Jetonlar (NFT) ve Sahiplerine Sağladıkları Fikri Hakların Değerlendirilmesi”, Banka ve Ticaret Hukuku Dergisi, 2021, C. 37 Sa. 3, s.72-73

[11] Selva Kaynak/Serhat Koç, “Telif Hakları Hukuku’nun Yeni Macerası: Sosyal Medya”, Folklor/Edebiyat, Y. 2015, C. 21, Sa. 83, s. 408, Çevrimiçi. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/255551 (Erişim Tarihi: 15.04.2022)

[12] Arda Altınok, Gayri Misli Kripto Varlıklara (NFT- Non-Fungible Tokens) İlişkin Telif Hakkı Sorunları, TBB Dergisi, 2022, Sa. 161, s. 264

[13] Arda Altınok, Gayri Misli Kripto Varlıklara (NFT- Non-Fungible Tokens) İlişkin Telif Hakkı Sorunları, TBB Dergisi 2022, Sa. 161, s. 266

[14] https://iprgezgini.org/2021/12/30/nft-ile-marka-haklari-birkin-cantalari-icin-catisiyor-hermes-v-metabirkins/ (Erişim Tarihi: 16.05.2022)

[15] Arda Altınok, Gayri Misli Kripto Varlıklara (NFT- Non-Fungible Tokens) İlişkin Telif Hakkı Sorunları, TBB Dergisi 2022, Sa. 161, s. 267

[16] https://iprgezgini.org/2021/12/15/quentin-tarantino-ile-miramax-sirketi-pulp-fiction-filminin-nft-koleksiyonu-konusunda-davalik-oldu/ (Erişim Tarihi: 14.04.2022)

[17] David B. Hoppe, “United States: Legal and Regulatory Challanges Related to Non-Fungible Assets”, Çevrimiçi. https://www.mondaq.com/unitedstates/ fin-tech/1062494/legal-and-regulatory-challenges-related-to-non-fungible-assets  (Erişim Tarihi: 15.05.2022)

[18] Arda Altınok, Gayri Misli Kripto Varlıklara (NFT- Non-Fungible Tokens) İlişkin Telif Hakkı Sorunları, TBB Dergisi 2022, Sa. 161, s. 268

[19] Semih Sırrı Özdemir, “Sanat Eserlerinin Menkul Kıymetleştirilmesinde Bir Araç Olarak Gayri Misli Sanal Jetonlar (NFT) ve Sahiplerine Sağladıkları Fikri Hakların Değerlendirilmesi”, Banka ve Ticaret Hukuku Dergisi, 2021, C. 37 Sa. 3, s.77

[20] Altınok, a.g.e., s.268

[21] https://www.nortonrosefulbright.com/en/knowledge/publications/1a1abb9f/nfts-and-intellectual-property-rights (Erişim Tarihi: 22.07.2022)

[22] Altınok, a.g.e., s.269

[23] Cristina Mesa, “Non Fungible Tokens: A Beeple Sells for $69 Million, Revolutionizing the Concept of Digital Property”, Lexology, 16 Mart 2021, Çevrimiçi. https://www.lexology.com/library/detail.aspx?g=caa4aefe-2a11-4970- 88a0-437ac2501e5a (Erişim: 09.08.2022) ; Altınok, a.g.e., s.269

[24] https://www.nortonrosefulbright.com/en/knowledge/publications/1a1abb9f/nfts-and-intellectual-property-rights (Erişim Tarihi: 22.07.2022)

[25] Kumru Kılıçoğlu Yılmaz, “Eser Sahibinin Mali Haklarına İlişkin Hukuksal İşlemler”, FMR, Y. 2021, C.1, s. 41.; Hasan Kadir Yılmaztekin, “Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu Uyarınca Eser Sahipliği ve Hak Sahipliği İle Bunların Tecavüz Davaları Bağlamında Davacı Sıfatına Etkileri”, Adalet Dergisi, Y. 2020, Sa. 2, s. 530 ; Altınok, a.g.e., s.270

[26] Semih Sırrı Özdemir, Sanat Eserlerinin Menkul Kıymetleştirilmesinde Bir Araç Olarak Gayri Misli Sanal Jetonlar (NFT) ve Sahiplerine Sağladıkları Fikri Hakların Değerlendirilmesi, Banka ve Ticaret Hukuku Dergisi, 2021, C. 37 Sa. 3, s.77

Madrid Protokolü Ücretleri, 2023 Yılı Ücret Tebliği ile Güncelleştirildi

Türk Patent ve Marka Kurumu’nca yapılan girişimler neticesinde Madrid Protokolü kapsamında yurt dışından yapılan başvurularda Türkiye’nin marka başvurusu, sonraki belirleme veya yenileme işlemlerinde belirlenen taraf olarak seçilmesi durumunda ödenmesi gereken ücretler WIPO tarafından güncellendi.

 

Bu kapsamda 12.04.2023 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere Türkiye’ye yapılacak uluslararası marka başvurularında ödenmesi gereken ücretler listesi aşağıdaki gibi olacaktır.

 

Belirleme Ücreti (Uluslararası Başvuruda veya Sonraki Belirlemede) İsviçre Frangı (CHF)
  • Tek sınıflı marka başvuru ücreti
37
  • Marka başvurusu ek sınıf ücreti (2. Sınıf)
37
  • Marka başvurusu ek sınıf ücreti (3. Sınıf ve sonraki her bir sınıf için)
43
  Yenileme Ücreti
  • Sınıf sayısından bağımsız yenileme ücreti
121
  • Koruma süresi sona eren markanın yenileme ücreti
225

 

https://www.turkpatent.gov.tr/duyurular/madrid-protokolu-ucretleri-2023-yili-ucret-tebligi-ile-uyumlastirildi

 

 

Patent Yıllık Ücretlerine İlişkin Resmi Bildirimler Başlatıldı

Türk Patent ve Marka Kurumu patent yıllık sicil kayıt ücretlerini hatırlatmak maksadıyla başvuru sahipleri ve patent vekillerine otomatik e-posta ile hatırlatma yapmaya başlamıştır. E- posta hatırlatmaları yıllık sicil kayıt ücretlerinin ödenmesi gereken son tarihten 1 ay önce gönderilecektir. Hatırlatma amaçlı gönderilecek olan bu bildirimler tebligat yerine geçmeyecektir.

 

https://www.turkpatent.gov.tr/duyurular/patent-yillik-ucreti-odeme-islemlerine-iliskin-otomatik-bildirimler-baslatildi

 

 

tr_TRTurkish